Kac

The Hangover

1. Co to jest Kac

KAC - definicja

Zgodnie z definicją kac jest to skutek przedawkowania alkoholu etylowego, które objawia się złym samopoczuciem. Ogólnie rzecz ujmując można powiedzieć, że nadmiar alkoholu, który nie uległ jeszcze przetworzeniu przez nasz organizm, wywołuje te niepożądane skutki.

Podchodząc do tematu od strony naukowej przyczyn kaca możemy się doszukiwać w złożonych procesach oddziaływania alkoholu na nasz organizm. Alkohol etylowy jest cząsteczką mającą zdolność przenikania do wszystkich tkanek organizmu i bezpośredniego wpływania na większość funkcji komórek. W zależności od tego, jaki jest ogólny stan naszego zdrowia, w jaki sposób będziemy spożywali alkohol, a nawet jaki będzie nasz stan emocjonalny, zależy późniejszy stan upojenia i co za tym idzie kac.

Negatywne oddziaływanie alkoholu etylowego na organizm człowieka

Bezpośrednie negatywne oddziaływanie alkoholu etylowego na organizm (inaczej mówiąc przyczyny kaca) to:

  • Odwodnienie organizmu – w organizmie człowieka gospodarkę wodną reguluje hormon wydzielany przez przysadkę mózgową – wazopresyna. Alkohol etylowy skutecznie blokuje wydzielanie tego hormonu, a co za tym idzie zaburza przemiany sodu w organizmie prowadząc do znacznego wzrostu stężenia tego pierwiastka we krwi. Jeżeli straty wody (częste oddawanie moczu) nie są dostatecznie wyrównywane, pojawiają się pierwsze objawy: uczucie pragnienia, osłabienie, przyspieszenie akcji serca, bóle i zawroty głowy (w następstwie odwodnienia komórek mózgowych).
  • Zatrucie aldehydem octowym – aldehyd octowy jest pierwszym produktem przetwarzania etanolu przez wątrobę. Nadmierna obecność toksycznego aldehydu we krwi skutkuje bólami głowy, nudnościami.
  • Niedobór witamin z grupy B (przede wszystkim B12) oraz makroelementów (potas, magnez, wapń) – alkohol etylowy zakłóca wchłanianie witamin oraz makroelementów. Związki te tracone są także podczas oddawania moczu. Zachwiany bilans elektrolitów we krwi (nadmierne wydalanie przy braku wyrównania) prowadzi do nieprzyjemnych skutków: zmęczenia, nudności, zaburzeń koncentracji oraz procesów myślowych, bóli mięśniowych i stawowych, bóli głowy, nadmiernej senności, kołatania serca.
  • Hipoglikemia – alkohol etylowy zakłóca wchłanianie glukozy (zwłaszcza po spożyciu na czczo), a co za tym idzie obniża jej poziom we krwi. Organizm przestaje funkcjonować normalnie i włącza system obronny (m.in. wydzielana adrenalina uwalniania glukozę z glikogenu, a podwyższony poziom kortyzolu zmniejsza zużycie glukozy w komórkach). Stan ten może prowadzić do wzmożonej senności, osłabienia, obniżenia sprawności mózgu, wywołania drgawek.
  • Nadkwasota żołądka – część alkoholu etylowego ulega przetworzeniu już w żołądku. Tutaj również znajdują się enzymy dehydrogenazy alkoholowej, które utleniają etanol do aldehydu octowego. Spożywanie alkoholi wysokoprocentowych lub nadmierne spożywanie alkoholu powoduje uszkodzenie błony śluzowej żołądka. Nadmierne wydzielanie kwasu solnego prowadzi z kolei do miejscowego zakwaszania tych komórek pozbawionych naturalnej bariery ochronnej. W pierwszej kolejności skutkuje to powstawaniem zgagi, bóli brzucha, nudności a nawet wymiotów.
  • Blokowanie receptorów mózgowych – krótkotrwałe używanie alkoholu prowadzi do przejściowych i odwracalnych zmian w receptorach, które aktywowane są za pośrednictwem neuroprzekaźników. To właśnie neuroprzekaźniki (np. kwas glutaminowy) odpowiadają za komunikację między komórkami mózgowymi, które przechowują informacje, regulują podstawowe funkcje ciała i kierują zachowaniem. Działanie alkoholu etylowego prowadzi do wzmożonej aktywności receptorów, a co za tym idzie przejściowych zmian zachowania (brak hamulców, zbytnie pobudzenie, pozorne polepszenie nastroju, apatia itp.).

Należy przy tym pamiętać, że bezpieczna dawka alkoholu dla każdego organizmu jest inna, a kaca mogą dodatkowo potęgować brak snu, nieodpowiednia dieta oraz nawet najmniejsze dawki nikotyny.

2. Zapobieganie kacowi

Jak zapobiec kacowi?

Najlepszym sposobem na kaca wydaje się zapobieganie mu. Jest kilka zasad, które będąc przestrzegane, gwarantują nam prawie w 100% spokojną głowę następnego dnia. Należą do nich:

  • Sycący posiłek przed imprezą, jak i wartościowe przekąski podczas jej trwania – po pierwsze: picie alkoholu na pusty żołądek znacząco przyspiesza jego wchłanianie. Po drugie: powinniśmy się głównie skupić na kalorycznych potrawach – tłuszcz nie wiąże alkoholu oraz przedłuża proces trawienia, a co za tym idzie spowalnia wchłanianie etanolu. Po trzecie: pamiętajmy o uzupełnieniu takich składników odżywczych jak witaminy z grupy B (ryby, drób, sery, jajka, mleko, orzechy, banany), witaminę A (mleko, żółtko jajka, masło, papryka czerwona, pomidory), C (papryka, kiwi, cytryna, pomarańcze), potas (suszone morele, figi, banany, kiwi, pomidory), magnez (pestki dyni, migdały, pistacje, orzechy laskowe, czekolada gorzka, banany), wapń (mleko, żółty ser, sardynki, migdały, orzechy), węglowodany (chleb razowy, ryż, płatki śniadaniowe, makaron, owoce).  
  • Systematyczne nawadnianie organizmu – zarówno przed, w trakcie i po imprezie. Jednak unikamy napojów gazowanych – dwutlenek węgla w nich zawarty znacząco przyspiesza wchłanianie alkoholu etylowego.
  • Nie mieszamy alkoholi i nie przesadzamy z ich ilością – pamiętamy, że nasza wątroba przetwarza alkohol etylowy ze stałą prędkością. Jej średnia wartość to 10 g etanolu/h – inaczej mówiąc w ciągu godziny jest wstanie całkowicie rozłożyć na czynniki pierwsze około 250 ml 5% piwa lub 100 ml 12% wina lub 30 ml 40% wódki.
  • Dotleniamy organizm – zwiększenie ilości tlenu w komórkach organizmu znacząco przyspiesza przetwarzanie toksycznego aldehydu octowego (pierwszego produktu przetwarzanego alkoholu etylowego). Ilość tlenu pobierana przez organizm zwiększa się w czasie aktywności fizycznej (np. tańczenia). Wychodzenie na „dymka” przynosi odwrotny skutek – nikotyna wzmacnia trujący efekt działania aldehydu octowego, a co za tym idzie alkoholu.
  • Unikamy kofeiny – zarówno kawy, jak i napojów energetycznych. Kofeina w połączeniu z alkoholem niweluje naturalną senność odczuwalną po jego wypiciu oraz zaburza rozeznanie własnej nietrzeźwości. Może nam się wydawać, że jesteśmy już w dobrej formie, gdy tymczasem wciąż jesteśmy pijani – następuje wzrost ryzykownego działania (np. siadanie pod wpływem alkoholu za kierownicę samochodu). Dodatkowo kofeina ma silne działanie moczopędne, a wraz z moczem wypłukujemy cenne składniki odżywcze.

3. Sposoby na kaca

Co robić, gdy męczy nas kac?

Jeżeli jednak zdarzyło nam się stracić umiar w spożywaniu alkoholu etylowego, a następnego dnia mamy nieprzyjemne dolegliwości w postaci okropnego bólu głowy połączonego z zawrotami, mdłości, suchość w gardle, nadwrażliwość na światło oraz hałas – niestety dopadł nas kac. I co teraz? Istnieje kilka sposobów na złagodzenie objawów oraz wspomożenia organizmu w szybszym przetwarzaniu zgromadzonego nadmiaru alkoholu etylowego. Należą do nich:

  • Nawadnianie organizmu – nie zapominamy o tym przed położeniem się spać oraz po każdym przebudzeniu i każdej wizycie w toalecie.
  • Przyspieszenie usuwania alkoholu z krwi – uzyskamy sięgając po miód. Spożycie już dwóch łyżek tego specyfiku na czczo wyraźnie przyspiesza usuwanie alkoholu etylowego z krwi i znacznie skraca czas jego całkowitej eliminacji. Podobne właściwości mają też niektóre zioła, np.: liść rozmarynu, liść pokrzywy czy korzeń mniszka.
  • Wzbogacanie organizmu w witaminę C (herbata z cytryną) oraz inne składniki odżywcze, które zostały usunięte wraz z moczem: witaminy z grupy B, potas, magnez, wapń. W tym celu pierwszy posiłek po przebudzeniu powinien zawierać płatki owsiane lub musli z mlekiem lub jogurtem naturalnym, kromkę chleba z masłem, serem żółtym, pomidorem lub papryką, jajko na twardo lub miękko, banana, garść orzechów lub suszonych owoców. Wszystko popijamy wodą niegazowana lub sokami owocowymi.
  • Dotlenianie organizmu –  wietrzymy pomieszczenie, w którym przebywamy oraz mobilizujemy się do wykonania jakiegoś wysiłku fizycznego – najlepiej krótkiego spaceru.
  • Relaks i odpoczynek – aby ustąpiły wszystkie dolegliwości, niestety potrzeba czasu – wątroba musi mieć czas na detoksykację organizmu z alkoholu etylowego. Dlatego najlepszym wyjściem jest rozluźnienie ciała i mięśni (np. ciepła kąpiel z olejkami eterycznymi) i regenerujący sen.
  • Zastosowanie medykamentów na kaca – istnieje wiele środków z takim przeznaczeniem. Ich skuteczność w dużym stopniu zależy od indywidualnych predyspozycji organizmu. Krótko mówiąc – jednemu specyfik pomoże, drugiemu nic nie da.  Stosując jakiekolwiek leki (nawet te przeciwbólowe) pamiętajmy o uważnym czytaniu ulotek i zwracaniu uwagi, w jaki sposób działają po połączeniu z alkoholem.